Travel Insurance
Travel Insurance

 

هایده

(معصومه دده بالا)

Hayedeh

(Maasoumeh DadehBala)

 

 

زندگینامه:

هایده در سال ۱۳۲۱ هجری خورشیدی زاده شد.

او از سال ۱۳۴۵ هجری خورشیدی، فراگیری و آوازخوانی را نزد موسیقیدان نامی علی تجویدی آغاز کرد. هایده به گمان، از آخرین کشف های درخشان تجویدی بود. شانسی که هایده آورد، این بود که تجویدی آهنگ تازه ای را در مخالف سه گاه و در پیوند با شعری برانگیزنده  بر روی آخرین سروده  رهی معیری، آماده اجرا داشت. این ترانه با زیر و زبرهایی که دارد، شناسنده دقیقی برای صدای گسترده و پرتوان هایده شده و صدای هایده نیز متقابلاً ترانه  تجویدی – معیری را تأثیر بیشتر بخشید. این ترانه آزاده نام دارد.

 

 

هایده در سن بیست و شش سالگی یعنی در سال ۱۳۴۷ هجری خورشیدی فعالیت حرفه ای خود را با خواندن این ترانه استادش، آغاز کرد. اجرای این اثر با ارکستر بزرگ گلها در رادیو تهران موجب شهرت او شد.

 

هایده و خواهرش افتخار دده بالا (مهستی) در شب چهارشنبه سوری سال ۱۳۵۳

 

هایده پس از آزاده، چند ترانه دیگر نیز از تجویدی خواند و بعد سر و کارش به کاباره افتاد، از او جدا شد و از نخستین سال های دهه پنجاه به خواندن ترانه های به اصطلاح مردمی (پاپ) نزدیکتر و علاقمند شد.

 

 

هایده و انوشیروان روحانی (دربرنامه تلویزیونی – ۱۳۵۵)

محمد حیدری، جهانبخش پازوکی، صادق نوجوکی و انوشیروان روحانی آهنگسازان دیگری بودند که صدای رسای هایده را در اجرای ترانه های خود به کار گرفتند و همانقدر که این ها در راه مردمی شدن به هایده یاری رسانیدند، او نیز با صدای پرجاذبه خود، سبب سکه شده کار آنها شد.

از ترانه های وی در قبل از انقلاب اسلامی می توان آفرینش های زیر را نام برد:

آشنایی، ابر غم / دل سرد سرده، اگه بری نفرین می کنم، اومدنت محاله، با تو هستم هر کجا هستم / رفتم و بار سفر بستم، بزن تار، تنها با گلها، تو چشمون سیاهم، چه عالمی داره / فدات بگردم، حرف تازه، حیف، خراباتی، خسته ام، دشتستانی، دعای سحر، دل تو خراب و ویرونه بشه، دلم می خواد، راضی مشو، علی علی، گل سنگ، مینای دل، نوروز، واسه دل بلا شدی، وقت گل نی

 

 

هایده اگر چه در سال های پیش از انقلاب همچنان روی صحنه ماند ولی بیشترین زمان و توان خود را در خدمت بازار قرار داد که بیشتر به سود و زیان می اندیشد تا به ارزش ها.

 

 

هایده طی حکمی به دادگاه انقلاب احضار شد، ولی او چندی پیش از پیروزی انقلاب راهی لندن (انگلستان) شده بود و از ۱۳۶۱ در لس آنجلس(ایالات متحده امریکا) به فعالیت ادامه داد.

 

 هایده، داریوش، شهرام شب پره (برنامه ای در هالیوود ۱۳۶۲)

مهاجرت به لس آنجلس، کار را دیگر یکسره کرد. مهاجران مخاطب موسیقی آنقدر خسته و شکسته بودند که دیگر به ارزش ها نمی اندیشیدند و تنها  تفریح و سرگرمی می خواستند. سرمایه نیز در جایی بکار می افتد که مخاطب انبوه داشته باشد. بر بستر چنین تنیده از تفریح و تجارت، موسیقی لس آنجلسی آفریده شد و بیشتر آوازخوانان مهاجر از جمله هایده را نیز به خدمت خود در آورد. این حرف، بدان معنا نیست که در ترانه های سال های غربت وی هیچ گونه گوشه با ارزش دلنوازی وجود ندارد. در وهله اول باید به جنس صدای ناب و کمیاب او اندیشید که در همه آفریده هایش یکسان مانده است.

 

  

در سال های پس از انقلاب، میان سال های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ هجری خورشیدی و شاید به سبب اجرای ترانه های غمیادانه وطنی که گویای حال ایرانیان از ایران گریخته و حتی ایرانیان مقیم داخل بود، روز به روز بر شمار طرفدارانش  افزوده می شد و هایده را بیش از پیش محبوب ساخت. هر چند که در خود ایران نامش حتی از فهرست کتاب های مرجع زدوده شده بود. هایده در این هشت نه سالی که در مهاجرت بسر برد دست کم توانست بخواند. اگر در ایران مانده بود سرنوشتی بهتر از پریسا و هنگامه اخوان پیدا نمی کرد که نتوانسته اند آزادانه – و برای همگان – بخوانند.

صدای هایده و برخی از ترانه های غمیادانه او در سال های غربت، تسکینی درخور برای مهاجران و تبعیدیان دلشکسته بوده است.

 

 

از کنسرت های موفق هایده در خارج از ایران می توان به کنسرت ۱۹۸۲ میلادی با گروه سازهای ایرانی (به سرپرستی منوچهر صادقی) در دانشگاه یو. سی. ال. (کالیفرنیا)، کنسرت های ۱۹۸۲ و ۱۹۸۶ میلادی در آلبرت هال (لندن) به رهبری فرنوش بهزاد و کنسرت ۱۹۸۶ در موزیک هاله (هامبورگ) اشاره کرد.

 

سنگ قبر و مزار هایده

هایده سرانجام در سال ۱۳۶۸ در شهر سانفرانسیسکو (ایالات متحده امریکا)، با سکته قلبی درگذشت و در گورستان وست وود (لس آنجلس) به خاک سپرده شد.

  

ترانه ها:

 

 

۱۳۵۲ هجری خورشیدی: دل تو خراب و ویرونه بشه

آزاده ام - آشتی - آشنایی - آشیونه - آمدم (همراه با هوشمند عقیلی) - آواز تنهایی

ابر غم / دل سرد سرده - از روزی که اومدی / آرزو - اسیر تو - اشاره - افسانه شیرین،

افسانه هستی، اگه بری نفرین می کنم، اومدنت محاله، ای بی خبران، ای خدا، ای خدا (۲)،

ای زندگی سلام، ای یار من - ای یارم، با تو هستم هر کجا هستم / رفتم و بار سفر بستم،

باده فروش، باز شب اومد - بخشش - بردی از یادم (همراه با هوشمند عقیلی)،  بزن تار - 

بگو چه کنم؟ -  بنفشه - بهار بهار - بهانه - به جز خدا کسی نیست - 

به کنارم، بنشین (همراه با هوشمند عقیلی) - بی تو من می میرم - پادشه خوبان، پریشون،

 تاریخ عشق، تب عشق /دوستش دارم هنوز، ترانه سال، تنها با گل ها، توی چشمون سیاهم، تو که نیستی، جادو، چه عالمی داره / فدات بگردم، چین زلف، حرف تازه، حیف، خاطرخواه،  خداحافظ، خراباتی، خسته ام / بهار زندگی، خونه به خونه، دستهای تو، دشتستانی - دعای سحر - دلای عاشق، دل تو خراب و ویرونه بشه - دل دیوونه - دلم می خواد، دیدار، راز دل، راضی مشو، راوی، رنگ تمنا، روزای روشن، زمونه، زندگی، زندگی قشنگه، زهر جدایی، ساغر هستی، ساقی، سایه عشق، سراب / آواز تنهایی، سر بهوا، سفره عشق، سکوت، سوغات، سوگند، سیاه چشمون، شانه هایت، شب زنده داری، شب عشق(همراه با منصور)، شب عیده (همراه با منصور)، شب میخونه، شوریده سر، شیرین جان، عاشقترین، عالم یکرنگی، عتیقه، عروسک جون، عزیزترین، عسل چشم، عطر عود، علی علی، فریاد، فریاد از این جدایی، قصه من / پاییز، قلب من، قمار زندگی، کاشکی دوستت نداشتم، کتاب هستی، کعبه، کی می دونه، گریه امونم نمی ده، گل سنگ، گل کاغذی، گل واژه، مثل گذشته ها نیست، مستی، من خودم رفتنی ام، من و تو یکی هستیم، مهربون من، مهمونی بهار، مینای دل، نشانه، نگو نمی آم، نمی خوام، نوروز، واسه ات می مردم، واسه دل بلا شدی، وای بحالش، وفای دل، همخونه، همنفس، یا رب، یکی را دوست می دارم، یه روز.

 

برگرفته از:

 

تارنمای: بی. بی. سی

 

زمینه نوشته پیوسته دیگر:

 آزاده ام  آشتی  آمدم  آشنایی  آشیونه  آواز تنهایی 

 ابر غم / دل سرد سرده  از روزی که اومدی / آرزو  اسیر تو  اشاره

 افسانه ی شیرین  اومدنت محاله  ای بی خبران  ای زندگی سلام  ای یارم

 ای یار من  باز شب اومد   بردی از یادم  بزن تار  بگو چه کنم؟

 به کنارم، بنشین  پادشه خوبان  تاریخ عشق  تب عشق / دوستش دارم هنوزم

 ترانه سال  تنها با گل ها   تو که نیستی  توی چشمون سیاهم  جادو  خداحافظ

 دل تو، خراب و ویرونه بشه  راضی مشو  ساقی  سراب / آواز تنهایی 

 سیاه چشمون  شانه هایت شب عیده

 

 

+ نوشته شده توسط ع.د در یکشنبه هفدهم مهر 1390 و ساعت 0:28 |